Feromoonvallen

In heel gemeente Deventer hangen momenteel 120 vallen. De vallen vullen we met lokstof van de vrouwelijke eikenprocessievlinder. Daarmee lokken we de mannelijke eikenprocessievlinders. De feromoonvallen worden meerdere keren geleegd. De vangst wordt onderzocht door Hellingman Onderzoek en Advies. Zij schatten in hoeveel overlast we kunnen verwachten in 2027. Op deze kaart zie de gemiddelde vlindervangsten van de afgelopen jaren per provincie.

In het lab wordt de vangst uitgebreid ontleed en onderzocht. De plaagdruk wordt namelijk niet alleen bepaald door de hoeveelheid mannetjesvlinders in de val, maar óók door de bijvangst. Bijvoorbeeld de aanwezigheid van natuurlijke bestrijders zoals de roofwesp. Om goede metingen uit te voeren is het belangrijk dat de vallen op hun plek blijven.

Passende aanpak

Op basis van de resultaten maken we samen met de gemeente een passend plan voor de beheersing en bestrijding in 2027. We kunnen de eikenprocessierups gerichter aanpakken en daarmee besparen we een hoop tijd, middelen en kosten. Een stuk effectiever dus!

In Deventer is de overlast een stuk lager dan het landelijk gemiddelde

Landelijk is de hoeveelheid eikenprocessierups dit jaar verdubbeld. In Deventer zien we ook een stijging, maar blijft de overlast dit jaar beperkt.

• In 2024 behandelde we 456 bomen
• In 2025 behandelde we 230 bomen
• In 2026 behandelde we 368 bomen

Het ecologisch evenwicht lijkt zich wat dat betreft te herstellen in onze gemeente. We planten steeds meer verschillende boomsoorten en beheren de bermen en parken door ecologisch maaibeheer, bijvoorbeeld met de Deventer Schaapskudde. Hierdoor neemt de biodiversiteit en het aantal natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups toe.

Sinusmaaien

Daarnaast maaien we stukken ‘op maat’. Zo werken we momenteel samen met Stichting IJssellandschap in het Zandweteringspark (tussen Keizerslanden en Steenbrugge). Daar gebruiken we een kleine trekker met messenbalk. Deze trekker is lichter en heeft kleine banden. Dat is beter voor de bodem. Met de messenbalk kunnen we het gras hoger afmaaien. De kikkers springen daar mooi onderdoor.

Op de trekker zit Tino van Stichting IJssellandschap. Hij scant het landschap op bloemen en kruiden en bekijkt kritisch welke delen hij maait en laat staan. Dit noemen we ‘sinusmaaien’: door in slingerende banen te maaien, blijft er altijd een variatie aan bloemen, kruiden en grassen staan. Wat voedsel en een schuilplek biedt voor insecten.

Deventer Schaapskudde

We maaien niet alleen met machines. Ook de Deventer Schaapskudde helpt mee! De schapen houden op een natuurlijke manier het gras kort. Ook verspreiden ze zaden die in aan hun vacht plakken en in hun uitwerpselen zitten.

Waarom maaien we het Zandweteringspark?

We maaien om de biodiversiteit te bevorderen. Als we niet maaien, verandert het landschap namelijk langzaam in grasland met struiken en jonge bomen. Wilde bloemen en kruiden krijgen dan minder kans om te groeien. Veel insecten zijn hiervan afhankelijk. Door te maaien, maken we ruimte voor wilde bloemen en kruiden en behouden we een diversiteit aan soorten.

Uitvoerder Niels Klunder: “We beheren het Zandweteringspark nu een aantal jaar. Daar is het effect van het maaiwerk goed zichtbaar. Waar we afgelopen jaren hebben gemaaid zien we nu veel meer soorten wilde bloemen en kruiden staan, dan op plekken waar nog nooit gemaaid is. Denk aan soorten als: Wilde Peen, Cichorei, Wilde Marjolein, Klavers, Smeerwortel, Watermunt en Kattenstaart. Het staat echt prachtig in bloei nu!”

We bestrijden niet alle rupsen. Dat is ook niet goed voor de natuur. Een deel van de plaag neemt vanzelf af als er weer een ecologische balans ontstaat. Daarom richten we ons vooral op het beheersen van de eikenprocessierups.

Wegzuigen op vaste routes

Vanaf 15 juni 2026 starten we met het verwijderen van nesten. We zuigen rupsen weg op vooraf bepaalde routes. Deze routes liggen in aandachtsgebieden. De routes worden 2-wekelijks gereden.

Aan de slag op basis van meldingen

Bomen die niet op de routes liggen, behandelen we op basis van meldingen. Deze meldingen nemen we mee tijdens onze geplande werkzaamheden, vooral als ze in de buurt van een vaste route liggen. Het streven is om een gemeld nest binnen 14 dagen te verwijderen

Aanpak verschilt per locatie

We gebruiken verschillende beheersmaatregelen. Deze zijn afhankelijk van de locatie van de boom. Op de meldkaart van de gemeente Deventer staan bomen met verschillende kleuren.

• Actief (groene bomen): Beheer via vaste routes in aandachtsgebieden.
• Reactief (gele bomen): Behandeling op basis van meldingen
• Passief (oranje bomen): Behandeling later in het seizoen, gericht op het verwijderen van oude nesten.
• Ecologisch (grijze bomen): Hier laten we rupsresten zitten om natuurlijke bestrijders te stimuleren.

Ecologische bestrijding

In april en mei hebben we op een aantal plekken preventief nematoden ingezet. Dit is een ecologische manier van bestrijden.

Heb je een nest gezien?

Maak een melding via de meldkaart van de gemeente Deventer.

Let op: je kan alleen een melding maken bij de gele en oranje bomen. De groengekleurde bomen staan namelijk al op onze planning en in de grijze bomen laten wij de nesten zitten.

Hoe pakken we overlast aan?

Willen we maatregelen nemen tegen overlast? Dan heeft de gemeente van de provincie Overijssel een ontheffing nodig van de Wet natuurbescherming (artikel 3.1 lid 2 en 5). Daar staan de regels in waar we ons aan moeten houden. Als we roekenkolonies op een bepaalde plek willen beheren, dan:

• mogen we normaal maximaal de helft van de nesten verwijderen en verplaatsen naar een plek waar ze minder of geen overlast veroorzaken en
• moeten we rekening houden met de broedperiode (vanaf februari).

In sommige gevallen mogen (in overleg met de ecoloog van de gemeente) ook alle nesten verplaatst worden. Nesten van eksters (die lijken op roekennesten) worden niet verwijderd. In het Roekenbeschermingsplan van de gemeente Deventer lees je meer over het beschermen en beheren van roeken.

Verplaatsen en verwijderen van nesten

In week 4 van 2026 worden op 2 plekken roekennesten verwijderd en verplaatst naar een vastgestelde locatie.

• 21 januari: P.C. Hooftlaan / van Vlotenlaan
• 22 januari: Sworminkweg / Treurwilgpad / Weg door Den Waterpot

Nazorg

Roeken willen het liefst terug naar hun oude plek. Om dat te voorkomen, verjagen we de roeken regelmatig en langere tijd achter elkaar, bijvoorbeeld met lawaai. Als roeken toch weer beginnen met een nest bouwen op hun oude plek, verwijderen we deze weer zo snel mogelijk.

Vragen of meer informatie?

Je vindt meer informatie over roekenbescherming en -beheer op de website van gemeente Deventer. Bij vragen kun je contact opnemen met de gemeente via 14 0570 of gemeente@deventer.nl.